Διδάσκων: Σωτήρης Ντάλης

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Τι είναι η Μεσόγειος; Είναι χίλια πράγματα μαζί. Δεν είναι ένα μόνο τοπίο αλλά αμέτρητα τοπία. Δεν είναι μια θάλασσα αλλά διαδοχή θαλασσών. Δεν είναι ένας πολιτισμός, αλλά πολιτισμοί που συσσωρεύονται ο ένας πάνω στον άλλο, έγραφε ο ιστορικός της Μεσογείου, Φερνάντ Μπρωντέλ. Το ταξίδι στη Μεσόγειο είναι η ανακάλυψη του ρωμαϊκού κόσμου στο Λίβανο, της προϊστορίας στη Σαρδηνία, των ελληνικών πόλεων στη Σικελία, της Αραβικής παρουσίας στην Ισπανία, του τουρκικού Ισλάμ στη Γιουγκοσλαβία. Είναι μια βουτιά στα βάθη των αιώνων, ως τα οικοδομήματα της μεγαληθικής εποχής στη Μάλτα ή ως τις πυραμίδες της Αιγύπτου.

Στο φυσικό όπως και στο ανθρώπινό της τοπίο η Μεσόγειος σταυροδρόμι, η ετερόκλιτη Μεσόγειος, παρουσιάζεται στις αναμνήσεις μας σαν μια εικόνα συνεκτική, σαν σύστημα όπου όλα μπερδεύονται για να ανασυντεθούν σε μια πρωτότυπη ενότητα. Πώς να ερμηνεύσουμε αυτή την προφανή ενότητα, αυτή τη βαθύτερη υπόσταση της Μεσογείου; Θα όφειλε κανείς να προσπαθήσει ξανά και ξανά.

Τη θέση της Μεσογείου στον κόσμο, θα επιχειρήσουμε να προσεγγίσουμε στο μάθημα «Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση, Παγκοσμιοποίηση και η θέση της Μεσογείου».

Μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, το Νοέμβριο του 1989, ο σφυγμός του κόσμου επιταχύνθηκε. Μια καινούργια εποχή άρχισε για τη διεθνή πολιτική. Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου επέφερε ραγδαίες αλλαγές στο γεωπολιτικό τοπίο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Μεσογείου με την ανάδυση νέων κρατών, την διεύρυνση του ΝΑΤΟ, την ενταξιακή διαδικασία της ΕΕ αλλά και τους εναπομείναντες πολιτικούς διχασμούς. Το παρόν μάθημα επικεντρώνεται στις μεταψυχροπολεμικές γεωπολιτικές αλλαγές που επήλθαν στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, συμπεριλαμβανομένων των εθνοτικών συγκρούσεων, της διαδικασίας οικοδόμησης κράτους, καθώς και στις πολιτικές της ΕΕ αλλά και άλλων βασικών διεθνών δρώντων όπως η ΕΕ, ο ΟΗΕ, ΟΑΣΕ, το ΝΑΤΟ, οι ΗΠΑ και η Ρωσία.

Εξετάζεται διεξοδικά το ζήτημα της διακυβέρνησης στην Ευρώπη και στον κόσμο. Επίσης, εξετάζεται ο ρόλος της ΕΕ στην περιοχή της Μεσογείου και ειδικότερα η Ευρωμεσογειακή Εταιρική Σχέση και Διαδικασία της Βαρκελώνης και η μετεξέλιξή της με την Ένωση για τη Μεσόγειο. Υπενθυμίζεται ότι γενικότερος στόχος της ευρωμεσογειακής συνεργασίας είναι η διατήρηση της ειρήνης και ασφάλειας στη Μεσόγειο, καθώς και η δημιουργία Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών. Μέχρι σήμερα η ευρωμεσογειακή συνεργασία κινήθηκε σε τρία επίπεδα δράσης: α) στο πολιτικό και επίπεδο ασφάλειας (δικαιώματα του ανθρώπου, δημοκρατία, κράτος δικαίου, σχέσεις καλής γειτονίας, β) στο οικονομικό και χρηματοδοτικό και γ) στο κοινωνικό και πολιτιστικό με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών που αποτελεί μοχλό της υλοποίησης της ευρωμεσογειακής συνεργασίας.

Υπάρχει άραγε προοπτική ενίσχυσης ή δημιουργίας Κοινωνίας Πολιτών στις Αραβικές και Μουσουλμανικές χώρες της Μεσογείου; Το ερώτημα αυτό όπως και το κομβικό ζήτημα που αφορά τον εκδημοκρατισμό και τα ανθρώπινα δικαιώματα θα μας απασχολήσουν στις συζητήσεις του παρόντος μαθήματος.

Επιστροφή στο Πρόγραμμα Σπουδών ➯

ΒΑΣΙΚΑ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-Σωτήρης Ντάλης, Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η πολυμερής διαχείριση της Παγκοσμιοποίησης, Εκδόσεις Παπαζήση, Τρίτη έκδοση, Αθήνα 2014.

-Μαριλένα Σημίτη., Η Κοινωνία Πολιτών στην Ευρωμεσογειακή Εταιρική Σχέση, Εκδόσεις Α.Σάκκουλας, Αθήνα, 2008.

-Π.Γρηγορίου-Α.Μεταξάς (επιμέλεια)., Ευρωπαϊκή διακυβέρνηση και ευρωπαϊκή περφέρεια, εκδόσεις Α.Σάκκουλα, Αθήνα, 2006.

-Jurgen Osterhammel, Niels Petersson., Ιστορία της παγκοσμιοποίησης, εκδόσεις Αιώρα, Αθήνα 2013

-Ζιλ Λιποβέτσκυ. Παγκοσμιοποίηση και υπερ-νεωτερικότητα. Κοσμοπολιτισμός και δυτική κουλτούρα, εκδόσεις νησίδες, Αθήνα   2012.

Σωτήρης Βαρουξάκης., Η διπλωματία της Μεσογείου, Εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα-Θεσσαλονίκη, 2011.

-Ναπολέων Μαραβέγιας (επιμ.), Εξευρωπαϊσμός στο Μεσογειακό Χώρο, Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 2011.

-Κωνσταντίνος Λυμπερόπουλος., Η Μεσογειακή Πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι Ελληνικές προτεραιότητες, Εκδόσεις Ι.Σιδέρης, Αθήνα 1996.

– Θεοδώρα Χίου –Μανιατοπούλου., Ευρωμεσογειακή συνεργασία 10 χρόνια μετά, Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα, 2005.